ทำวัตรเช้า-เย็น

ทำวัตร หมายถึงการทำกิจที่พึงทำตามหน้าที่ หรือตามธรรมเนียม เป็นคำย่อมาจากคำว่าทำกิจวัตรประจำอันเป็นธรรมเนียมปกติ ในพระวินัยของภิกษุมีวัตรที่พึงกระทำ ๑๔ ข้อ คือ อาคันตุกวัตร (ข้อปฏิบัติของอาคันตุกะเมื่อไปสู่อาวาสอื่น) อาวาสิกวัตร (ข้อปฏิบัติของภิกษุเจ้าถิ่น) คมิกวัตร (ข้อปฏิบัติของภิกษุที่กำลังจะเดินทางไป) ภัตตานุโมทนาวัตร (ข้อปฏิบัติในการอนุโมทนาในที่ฉัน) ภัตตัคควัตร (ข้อปฏิบัติในที่ฉัน) ปิณฑจาริกวัตร (ข้อปฏิบัติของภิกษุผู้เที่ยวบิณฑบาต) อารัญญิกวัตร (ข้อปฏิบัติของภิกษุผู้อยู่ป่า) เสนาสนวัตร (ข้อปฏิบัติเกี่ยวกับที่อยู่อาศัย) ชันตาฆรวัตร (ข้อปฏิบัติในเรือนไฟ) วัจกุฎีวัตร (ข้อปฏิบัติเกี่ยวกับห้องส้วม) อุปัชฌายวัตร (ข้อปฏิบัติต่อพระอุปัชฌาย์) สัทธิวิหาริกวัตร (ข้อปฏิบัติต่อสัทธิวิหาริก) อาจาริยวัตร (ข้อปฏิบัติต่ออาจารย์) และอันเตวาสิกวัตร (ข้อปฏิบัติต่อลูกศิษย์)

วัตรเหล่านี้เป็นศีลของภิกษุทั้งหลาย ที่พึงรักษาและปฏิบัติ ไม่ได้จำกัดเฉพาะการสวดมนต์ ซึ่งในสมัยก่อนก็ต่างเข้าใจกันเป็นอย่างดี แต่เมื่อมีพระเณรบวชใหม่มากขึ้น พระพี่เลี้ยงคอยเรียกให้มาทำวัตร โดยมากก็เรียกให้ทำวัตรก่อนสวดมนต์ตอนเช้า หรือหลังสวดมนต์ตอนเย็น เพราะพระเณรมารวมตัวกันก็ตอนที่มาสวดมนต์นั่นเอง นานวันเข้าความเข้าใจเลยเพี้ยนไปว่า การทำวัตร คือ การสวดมนต์

เราทำวัตรเช้า-เย็นกันมาอย่างยาวนาน แต่ก็ไม่เคยเข้าถึงคุณของพระรัตนตรัยเลย และนึกเข้าใจว่า การสวดมนต์สรรเสริญคุณของพระรัตนตรัยนั้นทำได้เฉพาะตอนเช้ากับตอนเย็น แต่แท้จริงแล้ว ควรระลึกถึงคุณของพระพุทธเจ้าตลอดทั้งวัน ที่เรามาทำวัตรกัน ก็เพื่อมาสมาทานต่อหน้าพระบรมศาสดาว่า ต่อแต่นี้ไป ข้าพเจ้าจะออกจากความเป็นทาสของกิเลส แต่จักเป็นทาสของพระพุทธเจ้า พระธรรม และพระสงฆ์เท่านั้น คือ การประกาศอิสรภาพต่อกิเลสนั่นเอง