← All chants Part Six · Chanting Book

Homage at Sacred Places

ภาคหก · คำบูชาสถานที่ต่าง ๆ

Words of homage at the four holy sites of the Buddha's birth, awakening, first teaching and passing, and at other places in his life, in Thai.

About Part Six

The book's own introduction to this part, in Thai.

ในกาลใกล้จะปรินิพพานของพระผู้มีพระภาคเจ้า ท่านพระอานนท์ได้กราบทูลพระผู้มีพระภาคเจ้าว่า "ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ เมื่อก่อนพวกภิกษุผู้อยู่จำพรรษาในทิศทั้งหลาย ย่อมมาเพื่อเฝ้าพระตถาคต พวกข้าพระองค์ย่อมได้เห็น ได้เข้าไปนั่งใกล้ภิกษุเหล่านั้นผู้ให้เจริญใจ ก็โดยกาลล่วงไปแห่งพระผู้มีพระภาคเจ้า พวกข้าพระองค์จักไม่ได้เห็น จักไม่ได้เข้าไปนั่งใกล้พวกภิกษุผู้ให้เจริญใจ พระพุทธเจ้าข้า"

พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสตอบว่า ดูก่อนอานนท์ สังเวชนียสถาน ๔ แห่งเหล่านี้ เป็นที่ควรเห็นของกุลบุตรผู้มีศรัทธา คือ

  • ๑. กุลบุตรผู้มีศรัทธา ควรมาตามระลึกว่า พระตถาคตประสูติในที่นี้ คือ ลุมพินีวัน ระหว่างกรุงกบิลพัสดุ์กับเทวทหะ
  • ๒. กุลบุตรผู้มีศรัทธา ควรมาตามระลึกว่า พระตถาคตตรัสรู้อนุตตรสัมมาสัมโพธิญาณในที่นี้ คือ พุทธคยา กรุงราชคฤห์
  • ๓. กุลบุตรผู้มีศรัทธา ควรมาตามระลึกว่า พระตถาคตทรงยังอนุตตรธรรมจักรให้เป็นไปในที่นี้ คือ สารนาถ กรุงพาราณสี
  • ๔. กุลบุตรผู้มีศรัทธา ควรมาตามระลึกว่า พระตถาคตเสด็จปรินิพพานแล้วด้วยอนุปาทิเสสนิพพานธาตุในที่นี้ คือ สาลวโนทยาน กรุงกุสินารา

ดูก่อนอานนท์ ภิกษุ ภิกษุณี อุบาสก อุบาสิกา จักมาด้วยความเชื่อว่า พระตถาคตประสูติในที่นี้ก็ดี พระตถาคตตรัสรู้ในที่นี้ก็ดี พระตถาคตทรงยังพระธรรมจักรให้เป็นไปในที่นี้ก็ดี พระตถาคตเสด็จดับขันธปรินิพพานในที่นี้ก็ดี ก็ชนเหล่าใดเหล่าหนึ่ง เที่ยวจาริกไปยังเจดีย์ มีจิตเลื่อมใสแล้ว จักทำกาละลง ชนเหล่านั้น เบื้องหน้าแต่ตายเพราะกายแตก จักเข้าถึงสุคติโลกสวรรค์

(มหาปรินิพพานสูตร ทีฆนิกาย มหาวรรค)

From the chanting book สาธยายธรรม นำสู่วิมุตฺติ, page 203, compiled by the ธรรมสมทบ team.

The 27 chants in Part Six

  1. Offering Oneself (Version 1)คำถวายอัตภาพ (แบบที่ ๑) อชฺชอาทิึ กตฺวา อหํ พุทฺธสฺส อตฺตานํ นิยาเทมิ p. 204
  2. Offering Oneself (Version 2)คำถวายอัตภาพ (แบบที่ ๒) อชฺชตคฺเค ปาณุเปตํ พุทธํ สรณํ คจฺฉามิ p. 205
  3. General Homage (Version 1)คำบูชาทั่วไป (แบบที่ ๑) อหํ วนฺทามิ ธาตุโย, อหํ วนฺทามิ สพฺพโส ฯ p. 206
  4. General Homage (Version 2)คำบูชาทั่วไป (แบบที่ ๒) ข้าพเจ้า ขอนอบน้อมบูชาด้วยเศียรเกล้า แด่พระอรหันตสัมมาสัมพุทธเจ้า ผู้ทรงไกลจากกิเลส ตรัสรู้ชอบได้โดยพระองค์เอง ผู้ทรงเป็นพุทธรัตนะอันอุดม p. 207
  5. Homage at the Mahasatipatthana Stupaคำบูชาสถูปที่แสดงมหาสติปัฏฐานสูตร วันทามะ ภันเต ภะคะวา กัมมาสะธัมมัง นามะ, กุรูนัง นิคะมัง อาคะโต, ยัตถะ มะหาสะติปัฏฐานะสุตตันตัง เทสิตัง ฯ อิธะ โข ปะนะ ภะคะวา มะหาสะติปัฏฐานะสุตตันตัง เทเสสิ, เอกายะโย อะยัง ภิกขะเว มัคโค, สัตตานัง วิสุทธิยา, โสกะปะริเทวานัง สะมะติกกะมายะ, ทุกขะโทมะนัสสานัง อัตถังคะมายะ, เญยยะธัมมัสสะ อะธิคะมายะ, นิพพานัสสะ สัจฉิกิริยายะ, ยะทิทัง จัตตาโร สะติปัฏฐานาติ, เอวะมาทินา นะเยนะ ฯ p. 209
  6. Homage at the Sankassa Stupaคำบูชาสถูปสังกัสสนคร วันทามะ ภันเต ภะคะวา อิมัง เทโวโรหะณะเจติยัฏฐานัง, ยัตถาคะโตมฺหะ, อิธะ โข ปะนะ ภะคะวา, เทโวโลกะโต โอโรหะสิ, ตะทา ภะคะวา โลกะวิวะระณะ ปาฏิหาริยัง อะกาสิ, ยะถา เทวะมะนุสสา อัญญะมัญญัง ปัสสิงสุ, อากาเส มะหาพฺรัหฺมา เจวะ สักโก เทวะราชา จะ, สะปะริวาโร ภะคะวันตัง อุยโยเชสุง, ปะฐะวีตะเล จะตัสโส ปะริสา ภะคะวะโต ปัจจุคคะมะนัง อะกังสุ ฯ p. 210
  7. Homage at the Twin Miracle Stupaคำบูชาสถูปที่แสดงยมกปาฏิหาริย์ วันทามะ ภันเต ภะคะวา อิมัง ยะมะกะปาฏิหาริยะกะระณัฏฐานัง, ยัตถาคะโตมฺหะ, อิธะ โข ปะนะ ภะคะวา, อะเนกะวิธัง ยะมะกะปาฏิหาริยัง, อะกาสิ ติตถิเย ทะมิตุง ฯ ตะโต โส ภะคะวา เทวะโลกัง คันตฺวา ตาวะติงสะภะวะเน ปัณฑุกัมพะละสิลาสะเน เตมาสัง วัสสูปะคะโต อะภิธัมมะ ปิฏะกัง เทเสนโต พุทธะมาตะรัง สะปะริวารัง โสตาปัตติผะเล ปะติฏฐาเปสิ ฯ p. 211
  8. Homage to the Ananda Bodhi Treeคำบูชาต้นอานันทโพธิ เมื่อผู้มีศรัทธา ปรารถนาจะเข้าเฝ้าพระผู้มีพระภาคเจ้า เพื่อประสงค์จะทูลถามปัญหา ใคร่จะฟังพระสัทธรรม หรือทูลถวายภัตตาหาร หรือทูลถวายปัจจัยไทยธรรม อย่างใดก็ตาม ก็จะต้องเข้าหา ขอโอกาส ต่อท่านพระอานนท์เสียก่อนเพราะท่านพระอานนท์ เป็นพุทธอุปัฏฐากผู้ใกล้ชิด ผู้เป็นประดุจเงาตามเสด็จพระพุทธเจ้า p. 212
  9. Homage at Jetavana Monasteryคำบูชาพระเชตวันมหาวิหาร เราทั้งหลาย ตั้งใจรอคอยกาลใดอยู่ บัดนี้ กาลนั้นมาถึงแล้ว เราทั้งหลาย เป็นพุทธศาสนิกชน เป็นพุทธมามกะด้วยกันทั้งสิ้น แม้จะอยู่ ณ แดนไกล แต่ด้วยความเคารพเลื่อมใสอย่างแรงกล้าในพระรัตนตรัย กระตุ้นให้จิตเกิดอุตสาหะขึ้น ก็ได้มีฉันทะเป็นอันเดียวกัน พร้อมใจกันเดินทางมาร่วมชุมนุมอยู่ ณ สถานที่นี้ ด้วยความมีใจปลาบปลื้มเบิกบาน เสมือนเมื่อพุทธองค์ยังทรงพระชนม์อยู่ ที่ภิกษุทั้งหลาย ซึ่งอยู่ ณ ทิศทั้ง ๔ เมื่อออกพรรษาปวารณาแล้ว ต่างก็มากันแม้จากที่ไกล เพื่อเฝ้าสมเด็จพระผู้มีพระภาคเจ้า ณ ที่ซึ่งพระองค์ประทับอยู่ ฉะนั้น ฯ p. 214
  10. Homage at the Birthplace (Lumbini)คำบูชาสถานที่ประสูติ เราทั้งหลาย พระผู้มีพระภาคเจ้าพระองค์ใดเป็นสรณะ พระผู้มีพระภาคเจ้าพระองค์ใดเป็นศาสดาของเราทั้งหลาย และเราทั้งหลายชอบใจธรรมของพระผู้มีพระภาคเจ้าพระองค์ใด พระผู้มีพระภาคเจ้าของเราทั้งหลายพระองค์นั้น ทรงเป็นพระอรหันต์ ตรัสรู้เองโดยชอบ ถึงพร้อมด้วยวิชชาและจรณะ เสด็จไปดีแล้ว ทรงรู้แจ้งโลก ทรงเป็นสารถีฝึกบุรุษ ไม่มีผู้อื่นยิ่งกว่า ทรงเป็นพระศาสดาของเทวดาและมนุษย์ทั้งหลาย ทรงเป็นผู้รู้ ผู้ตื่น ผู้เบิกบานด้วยธรรม ทรงจำแนกธรรมสั่งสอนสัตว์. p. 215
  11. Homage at the Place of Parinibbanaคำบูชาสถานที่เสด็จปรินิพพาน ข้าพเจ้าทั้งหลาย ได้มาถึงแล้ว ณ สถานที่นี้ อันพระผู้มีพระภาค พระองค์ได้ ทรงทิ้งขันธภาระแล้ว เป็นภาระอันหนัก อันพระองค์ทรงแบกมาอย่างยาวนาน ในสังสารวัฏ สุดที่จะประมาณได้ ว่าหนักเพียงใด p. 217
  12. Homage to the Parinibbanaคำบูชาพระพุทธปรินิพพาน วันทามะ อิมัง พุทธะปะฏิมัง, อิมัสฺมิง กุสินารายัง, สาละวะโนทะเย พุทธัสสะ ภะคะวะโต ปะรินิพพานัฏฐาเน, อะยัง วันทะนา อัมฺหากัง ทีฆะรัตตัง, ปะระมัตถายะ มัคคะหิตายะ ผะละสุขายะฯ p. 219
  13. Homage at the Chaukhandi Stupaคำบูชาเจาคันธีสถูป ข้าพเจ้าทั้งหลาย ขอนอบน้อมบูชาเหนือเศียรเกล้า แด่สมเด็จพระมหากรุณาสุคตเจ้า ผู้ทรงบำเพ็ญประโยชน์เกื้อกูล ทรงประทานความสุข และเป็นที่พึ่งของหมู่สัตว์ทั้งหลาย ณ สถานที่นี้ เป็นที่พระผู้มีพระภาคเจ้าของเราทั้งหลาย ทรงพระมหากรุณา เสด็จจาริกมา พบกับพระปัญจวัคคีย์ เพื่อทรงโปรดอนุเคราะห์ หลังจากที่พระองค์ทรงตรัสรู้แล้ว ๒ เดือน. p. 221
  14. Homage at the Dhamek Stupaคำบูชาธัมเมกขสถูป ณ บัดนี้ เราทั้งหลายได้มาถึงสถานที่ ซึ่งพระผู้มีพระภาคเจ้าของเราทั้งหลายได้ทรงแสดงปฐมเทศนา คือ พระธัมมจักกัปปวัตตนสูตร แก่พระปัญจวัคคีย์ อันเป็นสถานที่แห่งหนึ่ง ซึ่งเราทั้งหลายตั้งจิตมุ่งหมายจะมานมัสการนั้นแล้ว. p. 223
  15. Homage at Nalandaคำบูชานาลันทามหาวิหาร วันทามะ ภันเต ภะคะวา, อิมัง นาลันทามะหาวิหารัง, ยัตถาคะโตมฺหิ, ยะหัง สารีปุตโต ชาโต เจวะ ปะรินิพพุโต จะ, โส กิระ กะตัญญูกะตะเวทิตายะ สะมันนาคะตัตตา, นิพพานะสะมะเย สัญชาติเทสัง ปัจจาคันตฺวา, มาตะรัง โสตาปัตติผะเล ปะติฏฐาเปตฺวา, อะรุณุคคะมะเนเยวะ ชาตะวาระเก นิพพุโต ฯ p. 225
  16. Homage at the Gandhakutiคำบูชาพระคันธกุฎี เราทั้งหลาย ถึงพระผู้มีพระภาคเจ้าพระองค์ใดเป็นสรณะ พระผู้มีพระภาคเจ้าพระองค์ใด เป็นศาสดาของเราทั้งหลาย และเราทั้งหลาย ชอบใจธรรมะ ของพระผู้มีพระภาคเจ้าพระองค์ใด p. 226
  17. Homage at the Sukarakhata Caveคำบูชาถ้ำสุกรขาตา วันทามะ ภันเต ภะคะวา, อิมัง คิชฌะกูฏะปัพพะตะปาเท, สุกะระขาตะคุหัง ยัตถาคะโตมฺหะ, อิธะ โข ปะนะ ภะคะวา, เวทะนา ปะริคคะหะสุตตัง เทเสสิ, ยัง สุตฺวา สารีปุตโต อะระหัตตัง, สัจฉิกาสิ ภาคิเนยโย จัสสะ ปะริพพาชะโก, โสตาปัตติผะเล ปะติฏฐะหิ ฯ p. 228
  18. Homage at Veluvana Monasteryคำบูชาพระเวฬุวันมหาวิหาร ก็ ณ สถานที่ใด อันพระเจ้าพิมพิสาร ผู้เป็นพระราชาธิราช เป็นใหญ่ในดินแดนแคว้นมคธ ทรงน้อมถวายพระราชอุทยาน แด่สมเด็จพระผู้มีพระภาคเจ้า เพื่อสร้างเป็นอารามแห่งแรกในพระพุทธศาสนา พระพุทธเจ้าทรงรับ และประทับจำพรรษา ทรงยังมหาชนให้ดำรงอยู่ในทางสวรรค์และทางนิพพาน ทรงยังเทวดาและมนุษย์ทั้งหลาย นับจำนวนไม่ได้ ให้ได้ดื่มซึ่งอมตรส ให้ได้ล่วงพ้นห้วงน้ำแห่งวัฏฏะ อันเป็นมหากันดาร สถานที่นั้นได้แก่ พระเวฬุวนาราม ที่เราทั้งหลายมาพร้อมกันอยู่ในขณะนี้. p. 229
  19. Homage to the Great Renunciationคำบูชามหาภิเนษกรมณ์ ยโสธรํ ปีณปโยธราธรํ อนงฺครงฺคทฺธชภูต'มงฺคํ p. 230
  20. Homage to the Practice of Austeritiesคำบูชาการบำเพ็ญทุกรกิริยา ข้าพเจ้าทั้ง ได้มาถึงแล้ว ณ สถานที่ใด ที่พระมหาบุรุษเจ้าผู้เจริญ ได้ทรงระดมความเพียร ทรมานร่างกาย ด้วยการอดพระกระยาหาร จนแม้อาหารอันเป็นทิพย์ ที่เทวดานำมาทาตามพระวรกาย ก็ไม่ทรงอนุญาตเทวดานั้น ทรงกลั้นลมหายใจ ทำลมให้วิ่งออกทางช่องหู ก็ทรงกลั้นลมทางหู ลมนั้นวิ่งไปทั่วพระวรกาย ทำความทรมานเหลือประมาณให้เกิดขึ้น ข้าพเจ้าขอน้อมบูชา พระมหาบุรุษเจ้า ผู้มีวิริยะ อุตสาหะ พระองค์นั้น ณ สถานที่นี้ คือ เขาดงคสิริ สถานที่ทรงบำเพ็ญทุกรกิริยา ถ้วน ๖ ปี p. 231
  21. Homage at the Place of Enlightenmentคำบูชาสถานที่ตรัสรู้ ปตฺโต วิมุตฺตึ วรเสตฉตฺตํ โส ปีติเวเคน อุทานุทีรยิ p. 233
  22. Homage to Phra Buddha Mettaคำบูชาพระพุทธเมตตา วันทามิ อิมัง พุทธะเมตตาปะฏิมัง อิมัสฺมิง คะยาสีเส ปูชาระเห สักการะภูเต, พุทธะเจติเย สุปะติฏฐิตัง ฯ p. 235
  23. Homage to the Bodhi Tree and Vajrasanaคำบูชาต้นพระศรีมหาโพธิ์และพระแท่นวัชรอาสน์ ข้าแต่พระผู้มีพระภาคเจ้าผู้เจริญ ข้าพระพุทธเจ้าทั้งหลาย ได้จาริกตามรอยบาทของพระศาสดา มาถึงแล้ว ณ โพธิมณฑล อันเป็นที่ประดิษฐานแห่งบริโภคเจดีย์ คือ อัสสัตถพฤกษ์ อันเป็นต้นไม้ที่พระพุทธเจ้าประทับนั่งตรัสรู้ จึงขนานนามว่า ต้นพระศรีมหาโพธิ์ พร้อมทั้ง บัลลังก์ที่พระองค์ทรงนั่งแล้วชำนะมารด้วยพระมนัสอันมั่นคงเด็ดเดี่ยวประดุจเพชร จึงตรัสรู้ อนุตตรสัมมาสัมโพธิญาณในอรุณรุ่งแห่งวันวิสาขปุณณมีดิถีที่ ๑๕ พระบัลลังก์แห่งบุรุษใจเพชรนี้ จึงได้ชื่อว่า พระแท่นวัชรอาสน์ หรือเรียกขานอีกนามหนึ่งว่า อปราชิตโพธิบัลลังก์เป็นบัลลังก์ที่ยังมารทั้งปวงให้พ่ายแพ้ไป. p. 236
  24. Homage at the Animisa Cetiyaคำบูชาอนิมิสเจดีย์ พระผู้มีพระภาคเจ้า ทรงบรรลุสัมมาสัมโพธิญาณแล้ว ในวันวิสาขปุณมี ดิถีที่ ๑๕ ประทับนั่งขัดสมาธิ เสวยวิมุตติสุขตลอดสัปดาห์ ทรงพิจารณาธรรมอันสุขุมที่พระองค์ แทงตลอดแล้ว ทรงรำพึงว่า เมื่อเราแสวงหา เสาะหา ค้นหาธรรมนี้หนอ ล่วงไป ถึง ๔ อสงไขย ยิ่งด้วยแสนมหากัปป์ ภายหลังเรานั่งเหนือบัลลังก์นี้ จึงยังกิเลส ๑,๕๐๐ ให้สิ้นไปแล้ว แทงตลอดได้ p. 237
  25. Homage at the Ratanacankama Cetiyaคำบูชารัตนจงกรมเจดีย์ เมื่อสมเด็จพระผู้มีพระภาคเจ้า ประทับยืนทอดพระเนตร พระอัปราชิตบัลลังก์และต้นโพธิพฤกษ์ โดยไม่กระพริบพระเนตร ตลอดสัปดาห์หนึ่งแล้ว ทรงจงกรมในที่รัตนจงกรม อันยาวไปทางทิศเบื้องหน้า (ปุรัตถิมทิศ) และทิศเบื้องหลัง (ปัจฉิมทิศ) เสด็จดำเนินไปมา ระหว่างพระอัปราชิตบัลลังก์กับอนิมิสเจดีย์ ทรงยับยั้งอยู่ตลอดสัปดาห์หนึ่ง สถานที่นี้ จึงได้ชื่อว่า รัตนจงกรมเจดีย์. p. 238
  26. Homage at the Ratanaghara Cetiyaคำบูชารัตนฆรเจดีย์ เทวดาผู้เป็นสัมมาทิฏฐิ ได้เนรมิตเรือนแก้ว ในปัจฉิมทิศ อันเป็นทิศเบื้องหลังจากรัตนจงกรมเจดีย์นั้น พระผู้มีพระภาคพุทธเจ้า ประทับนั่งขัดสมาธิ ณ เรือนแก้วนี้ ทรงพิจารณา พระอภิธรรมปิฎกโดยพิสดาร โดยเฉพาะ สมันตมหาปัฏฐานอนันตนัย ทรงยับยั้งอยู่ตลอดสัปดาห์หนึ่ง สถานที่นี้ จึงได้ชื่อว่า รัตนฆรเจดีย์ p. 239
  27. Homage to the Buddha's Footprintวันทารอยพระพุทธบาท วันทามิ พุทธัง ภะวะปาระติณณัง p. 242