สุขนอก สุขอนาคต สุขใน
ความสุขที่แท้จริง คือ สุขภายใน ซึ่งเกิดขึ้นทันทีเมื่อสภาพจิตที่ดีเกิดขึ้น ต่างจากสุขนอกที่พึ่งพาสิ่งภายนอก และสุขอนาคตที่ต้องรอให้ถึงเป้าหมาย
ใจความสำคัญ
- สุขนอกเป็นความสุขที่ต้องพึ่งพาสิ่งเสพจากภายนอก เช่น บ้าน รถ เงินทอง เกียรติยศ ชื่อเสียง คู่ครอง
- สุขอนาคตเป็นความสุขที่ตั้งไว้กับเป้าหมาย ต้องรอให้ถึงเป้าหมายก่อนจึงจะสุข เช่น เรียนจบ ทำงานสำเร็จ
- สุขภายในคือการใช้ศักยภาพของสติทำให้ความสุขเกิดจากภายใน ด้วยการทำศีล สมาธิ ปัญญา และกุศลธรรมให้เกิดขึ้น
- เมื่อสภาพจิตที่ดีเกิดขึ้น ความสุขก็เกิดขึ้นทันที ได้จิตที่มีคุณภาพ สมรรถภาพ และความสุข
- สุขภายในให้ผลทั้งระดับจิตใจ บุคลิกภาพ ครอบครัว และสังคม
คนส่วนใหญ่บนโลกใบนี้ แสวงหาแต่สุขนอกกับสุขอนาคต แล้วลืม “ความสุขจากภายใน”
สุขนอก
สุขนอก เป็นความสุขที่ต้องพึ่งพาสิ่งเสพจากภายนอก เช่น มีบ้าน มีรถ มีเงินทอง แล้วจะมีความสุข ได้เกียรติยศ ชื่อเสียง คู่ครอง แล้วจะมีความสุข เป็นความสุขที่อยู่นอกตัว
สุขอนาคต
สุขอนาคต เป็นการตั้งเป้าหมาย ตั้งความหวังไว้ วางแผนชีวิตไว้ เมื่อถึงตามเป้าหมายแล้วจึงจะมีความสุข เช่น เรียนจบ ทำงานสำเร็จ
คนส่วนใหญ่บนโลกใบนี้ แสวงหาแต่สุขนอกกับสุขอนาคต แล้วลืม “ความสุขจากภายใน”
สุขภายใน
สุขภายใน เป็นการใช้ความสามารถ ใช้ศักยภาพของ “สติ” ที่จะดึงเรื่องราวต่าง ๆ ที่เกิดขึ้นมาทำให้ความสุขเกิดขึ้นจากภายในตนได้อย่างแท้จริง เช่น ฝึกฝนให้เกิดความเชื่อมั่นในศักยภาพของตนเอง ฝึกฝนพฤติกรรม จิตใจ ปัญญาของตน ทำศีลให้เกิดขึ้น ทำสมาธิให้เกิดขึ้น ทำปัญญาให้เกิดขึ้น มีศรัทธา มีความละอาย มีความเกรงกลัวต่อบาป มีความไม่โลภ มีความไม่โกรธ มีความเพียรที่สร้างสรรค์ เป็นต้น เกิดขึ้น
เมื่อสภาพจิตที่ดีเกิดขึ้น ในขณะนั้นความสุขเกิดขึ้นทันที
ความแกล้วกล้าอาจหาญ กำจัดความหดหู่ท้อแท้ สติตั้งมั่น ไม่ว่าจะทำกิจกรรมใด ๆ เมื่อมีสติเกิดขึ้น มีปัญญารู้และเข้าใจ จึงได้จิตที่มีคุณภาพ สมรรถภาพ และความสุข
จิตที่มีคุณภาพ เช่น มีเมตตา กรุณา จิตที่มีสมรรถภาพ คือความแกล้วกล้า ได้ความอดทน ได้ความตั้งมั่นแห่งจิต สามารถสงบบาป ละอายและเกรงกลัวต่อบาป
จิตมีความสุข คือ มีปราโมทย์ปีติเกิดได้ง่าย กลายเป็นผู้มีความสุขจากภายใน แทนที่จะเอาความสุขไปไว้ข้างนอกหรือเอาความสุขไปไว้กับอนาคต กลายเป็นสุขทันที เมื่อได้ทำสิ่งที่ดีและเป็นประโยชน์ ทั้งประโยชน์ตนและประโยชน์แก่บุคคลอื่น หรือประโยชน์ร่วมกัน
ผลจากการได้สุขภายใน
- ผลระดับจิตใจ จิตไม่มีโรค ไม่มีของเสีย เป็นไปกับปัญญา กุศลความดีให้ผลทันทีที่ระดับจิตใจ
- ผลด้านบุคลิกภาพ ทำให้มีกายและวาจาที่อ่อนโยน สีหน้าแววตาเบิกบาน ร่าเริง ผ่องใส
- ผลระดับครอบครัว พ่อ แม่ ปู่ ตา ย่า ยาย ลูกหลาน คนใกล้ชิด ได้รับผลที่ดี เพราะมีเราเป็นสิ่งแวดล้อมที่ดี
- ผลระดับสังคม คือ ได้รับการยกย่อง สรรเสริญ
เมื่อผลักกุศลความดีจากภายในให้ขยายออกไปจนยังประโยชน์สู่วงกว้างระดับชุมชนจนถึงระดับประเทศได้ เป็นต้น
แสวงหาความสุขภายนอก อาจทำให้ใจเป็นทุกข์
แสวงหาสุขในอนาคต มีแต่เฝ้ารอเวลา รออนาคต
ความสุขภายในต่างหาก เป็นความสุขสงบที่แท้จริง และเกิดได้ทันที
ที่มา: หนังสือธรรมดี ชีวีมีสุข โดยพระอาจารย์สมทบ ปรกฺกโม พิมพ์ครั้งที่ ๑ กุมภาพันธ์ ๒๕๖๖ ISBN 978-616-8325-05-6 หน้า ๓๓–๓๖